Tháng 09

15

2016

Liệu Nhật Bản có thực sự sáng tạo?

 

Ukiyo-e. Kabuki. Shinkansen. Akira Kurosawa. Haruki Murakami. Hello Kitty. Attack on Titan.

Vì vậy Nhật Bản thực sự sáng tạo? Có thể nói rằng đây là một câu hỏi cực kì ngớ ngẩn vì ai cũng biết là Nhật Bản rất rất sáng tạo?

Tôi đang tưởng tượng rằng hầu hết mọi độc giả sẽ tự hỏi tại sao tôi đặt câu hỏi về một sự thật hiển nhiên như vậy. Sau tất cả, thậm chí còn có một nghiên cứu được thực hiện bởi Adobe chỉ ra rằng Nhật Bản là nước có nhận thức sáng tạo nhất trên thế giới.
Tuy nhiên, nghiên cứu này cũng cho thấy điều thú vị đó là chính người dân Nhật Bản không nhìn thấy rằng họ sáng tạo.

Có một khoảng cách lớn giữa cách người ngoài nhìn Nhật Bản và cách Nhật Bản đánh giá bản thân. Và tôi viết bài này để chỉ rõ lý do tại sao.

 

Sự sáng tạo của người Nhật

 

 

Nhật Bản chắc chắn là nơi sản sinh ra những thứ sáng tạo.
Anime (hoạt hình) và manga (truyện tranh) đã khẳng định mình trong suốt thế kỷ 20. Nhân vật Nhật Bản như Hello Kitty đã gây bão trên thế giới. Bắt đầu từ những năm 1990, Nhật Bản đã phát triển về chiều sâu của phim hoạt hình và game.

Sau đó là danh sách dài dằng dặc những phát minh của Nhật Bản cho thế giới. Chúng không phải chỉ là những đồ vật vô dụng và kỳ lạ, mà còn rất hữu ích.
Sinh viên đại học cám ơn Nhật Bản vì mì ăn liền. Những người mê tiệc tùng cảm ơn Nhật Bản vì máy karaoke. Tất cả những tiện ích như Walkman và máy nghe đĩa CD cầm tay, đã được giới thiệu trong thời kỳ hoàng kim của công nghiệp của Nhật Bản.

Đối mảng phim ảnh, Nhật Bản có giải thưởng dành cho Departures và Confessions, chưa kể đến các tác phẩm của Akira Kurosawa, Seijun Suzuki, và Shohei Imamura.

Nhật Bản tự hào có một số nhạc sĩ nổi tiếng như Joe Hisaishi và Ryuichi Sakamoto, văn học Nhật Bản đã cho thế giới những tiểu thuyết gia như Banana Yoshimoto và Haruki Murakami.
Chúng tôi tạo ra một danh sách sáng tạo cho mỗi lĩnh vực của xã hội. Vậy làm thế nào mà người Nhật có thể tự nhận là họ không sáng tạo?
Và hơn thế nữa, điều này có càng chứng tỏ sự sáng tạo của Nhật Bản?

 

Tại sao người Nhật không nghĩ rằng họ sáng tạo?

Để hiểu tại sao người Nhật không nghĩ rằng họ sáng tạo, hãy xem những lời giải thích sau đây:

1. Có thể kết quả cuộc điều tra bị ảnh hưởng bởi bản tính khiêm nhường của người Nhật.
2. Chỉ có Sony là công ty thường xuyên phát hành nhiều sản phẩm mới cho thế giới. Trong 10 năm vừa qua, thung lũng Silicon vẫn dẫn đầu về công nghệ và theo sau đó mới là Nhật Bản.

3. Nhật Bản vẫn còn yếu về các phần mềm. Chúng ta sẽ coi như các trò chơi là ngoại lệ. Dẹp các trò chơi sang một bên thì tôi không thể nghĩ ra một phần mềm Nhật Bản nào sử dụng rộng rãi hoặc ứng dụng nào vươn ra ngoài phạm vi Nhật Bản ngoài LINE (một ứng dụng nhắn tin và gọi điện miễn phí cho smart phone).
4. Doanh nghiệp mới thành lập rất ít (nhưng nó đang tồn tại và phát triển), chỉ chiếm tỷ lệ thấp.

Những tập đoàn tiêu biểu, sự phát triển yếu của phần mềm, và một mạng lưới văn hóa kinh doanh nhỏ (ít công ty thành lập). Nếu điều này tồn tại ở một quốc gia 120 triệu dân, mặc dù danh sách về công trình sáng tạo ở Nhật là rất dài, chúng ta vẫn có bằng chứng để hỗ trợ cho lập luận rằng Nhật Bản không phải là đất nước sáng tạo nhất trên thế giới.

 

Điểm mạnh và điểm yếu của sự sáng tạo Nhật Bản

 

Đương nhiên mỗi quốc gia đều có những điểm mạnh và điểm yếu của nó và Nhật Bản cũng không phải là ngoại lệ. Sự sáng tạo xuấy hiện ở các lĩnh vực như văn hóa phẩm và thực phẩm. Nhưng tinh thần kinh doanh và phần mềm lại là một khía cạnh hoàn toàn khác. Tôi đã đề cập trước đó Nhật Bản là không nhất thiết phải bảo thủ, nhưng họ sợ rủi ro bất lợi. Do đó, sự sáng tạo thể hiện ở Nhật Bản thể hiện ở những lĩnh vực không có rủi ro. Có lẽ đây là lý do tại sao chúng ta thấy sự sáng tạo thể hiện qua sản phẩm văn hóa, thời trang và nghệ thuật.

Những sự sáng tạo có thể làm ảnh hưởng không tốt đến nơi làm việc, đến văn phòng công ty. Sau tất cả, các tập đoàn cũng không thích những sự sáng tạo ngoài khuôn khổ. Các nhân viên cũng e ngại khi tạo ra hay thể hiện một ý tưởng phóng khoáng vì sợ phải chịu trách nhiệm. Có lẽ nỗi sợ này dẫn đến việc sáng tạo không đồng đều trong các lĩnh vực khác nhau ở Nhật.

Ở Nhật Bản, ngành công nghệ thông tin lĩnh vực phần mềm rất nghèo. Mức lương Nhật Bản  trả cho các kỹ sư phần cứng so với các kỹ sư phần mềm là chênh lệch rất lớn. Điều này giải thích sự nghèo nàn của phần mềm Nhật Bản.

Mặt khác, có lẽ sức mạnh nghệ thuật và âm nhạc Nhật Bản xuất phát từ truyền thống nghệ thuật lâu dài và các tổ chức giáo dục khu vực nên nó càng được hỗ trợ phát triển.

 

Sự sáng tạo nằm trong đôi mắt của kẻ si tình

 

Có nhiều yếu tố đến từ cảm tính và chủ quan khiến cho người nước ngoài nghĩ rằng Nhật Bản thực sự kì lạ.

Ngoài ra còn có rất nhiều sự sai lệch khi người ngoài đánh giá Nhật Bản. Một ví dụ như chương trình  "Tôi đã sống sót qua một Game Show Nhật Bản" được phát sóng trên kênh ABC vào năm 2008. Nó bao gồm các thí sinh Mỹ đi đến Nhật Bản thực hiện những hành động kỳ quặc trên một chương trình tên gọi là "Majide." Chương trình này không chỉ ra bất cứ điều gì là sự thực ở Nhật Bản. Ngay kênh NHK, được tài trợ bởi chính phủ còn cho chúng ta thấy nhiều hơn về thực tế của Nhật Bản. Chương trình này chỉ làm ra để cho thấy mọi người những gì họ muốn. Vì vậy người Nhật Bản thường bị người nước ngoài gắn mác “quái dị”. Mà thường thì “quái dị” cũng có thể coi là sáng tạo. (?)

Những thứ du khách nhìn thấy khi đi du lịch tại những vùng đặc trưng của Nhật Bản cũng là một ví dụ hay. Điển hình như phố đi bộ Harajuku tại 19:00, người ta choáng váng bởi thời trang Gothic Lolita hay Cosplay muôn hình vạn trạng của các thanh niên Nhật. Tuy nhiên, họ không thấy những dòng người lao động Nhật Bản ở Shinjuku vào lúc 8:00, đó một trong những cảnh ảm đạm mà bạn có thể tưởng tượng.

Điều này cũng áp dụng cho các sản phẩm văn hóa. Anime nhận được sự chú ý bên ngoài của Nhật Bản có một sức hấp dẫn kỳ lạ đối với họ. Ở Nhật Bản, bạn có thể xem chúng một cách rất “bình thường”, những bộ phim “bình thường” xuất hiện trên sóng truyền hình hàng ngày. Bạn cảm thấy phấn kích  và sẽ hét lên “thật tuyệt” với một chương trình tạp kĩ mà người Nhật không quá coi trọng.

Ngoài ra, tôi nghĩ rằng rất nhiều người nhìn vào văn hóa Nhật Bản và cho rằng nó sáng tạo vì nó thuộc những thứ của riêng Nhật Bản. Tuy nhiên, nếu chúng ta áp dụng tiêu chuẩn đó cho văn hóa phương Tây thì ta cũng thấy hệt như vậy.

Nếu chúng tôi kết luận rằng Nhật Bản sáng tạo vì phát minh Pokemon thế thì không phải là Bỉ cũng thật sáng tạo vì đã phát minh ra Smurfs  (nhân vật về tộc người tí hon xanh sống trong rừng nấm)? Chúng tôi bảo rằng Nhật Bản là sáng tạo vì có KyariPamyuPamyu giống như nói rằng Mỹ sáng tạo vì có Lady Gaga. Final Fantasy? Nói rằng Mỹ có Thiếu niên ninja rùa cũng giống như Nhật có Hello Kitty?

Rõ ràng, sự sáng tạo của Nhật Bản cũng một phần do cách những người yêu quý đất nước này nhìn nhận. “Vẻ đẹp không phải ở đôi má hồng của người thiếu nữ mà nằm trong đôi mắt của kẻ si tình”

 

 

Văn hóa và cuộc sống tại Nhật

 

 

 

Mọi thắc mắc xin vui lòng comment bên dưới hoặc liên hệ cán bộ phụ trách.

Để lại lời nhắn của bạn